جعفر وفا

33

تولى و تبرى در قرآن (فارسى)

در جواب بايد گفت : خطاب « انْتُمْ » متوجّه عدّه‌اى است كه خود را به اسلام منتسب مىكنند ، نه متوجّه همهء مسلمانان صدر اسلام يا مسلمانان اعصار بعدى ، به عبارت ديگر ، مخاطبان آيهء ياد شده تنها مسلمانان ضعيف الايمان و سست عقيده‌اند . اسلام و ديگران شايد بپرسيد معروف و معمول اين است كه بنيانگذاران و رهبران مكتبها و مسلكها در ميان پيروان خود روح تعصب و عناد مىدمند و آنان را نسبت به گروهها و فرقه‌هاى ديگر بدبين مىسازند ، و قرآن نيز اين سياست را به كار گرفته و مسلمانان را به تباعد و دورى از دشمنان فرا مىخواند و از دوستى و رابطه با غير خودشان پرهيز مىدهد . پس مسالمت و محبّت و رحمت و مودّت در كجاى اسلام است و چه فرقى است ميان مسلمانان و يهود كه منطقى جز برترى نژادى و تعصب قومى ندارند ؟ ! پاسخ اين است كه محبّت داشتن به كفار و همراز گرفتن آنان چيزى است و رابطهء متقابل و داد و ستد و رعايت حقوق همديگر چيزى ديگر . اسلام از اوّلى نهى مىكند و دربارهء دوّم نسبت به كسانى كه « حربى » نيستند هيچ گونه منعى ندارد ، بلكه قرآن ، مسلمانان را از دوستى و ارتباط با كسانى پرهيز مىدهد كه برايشان دام مىگسترند و خدعه به كار مىبندند . انگيزهء طرح دوستى با كفّار ارتباط نزديك با دشمنان خدا و كافران ممكن است به علل و عواملى انجام گيرد كه مهم‌ترين آنها عبارت است از : 1 . ترس از گردش ايّام برخى زندگى خود را با قطب‌نماى زمان مىسنجند و زنگ سياستشان را به اقتضاى وقت و نوسانات گردش ايّام و مصالح شخصى تنظيم مىكنند ، به آينده حق و باطل چشم مىدوزند . اگر نشانه‌هاى پيروزى را در جبههء حق و حق‌جويان جستند به آن مىپيوندند و اگر جبههء دشمن را قوى يافتند موضع خود را در پيش آنها تقويت مىكنند و ارتباطشان را توسعه مىدهند .